بیدخت یکی از شهرهای استان خراسان رضوی است که در ۹ کیلومتری شمال شرقی شهر گنـاباد (مرکز شهرستان) واقع شده است . بر اساس شواهد و اسناد تاریخی قدمت شهر بیدخت به قبل از اسلام باز می گردد. این شهر تاریخی دارای بافت بارارزش فرهنگی – تاریخی می باشد که در داخل  این بافت بناهای با ارزش از قبیل مسجد جامع ، خانه های تاریخی و آب انبار وجود دارد. در این شهر قبل  از زلزله سال ۱۳۴۷ نوسازی و نظام شهرسازی جدید بنا گردیده  است. شهر بیدخت با داشتن آثار و جاذبه های تاریخی همچون مسجد جامع، یخدان کوثر، حوضخانه خواجه بیدختی، سراچه و منزل حاجی معین، اب انبار و تاسیسات مناسب اقامتی  و به دلیل واقع شدن در کریدور ارتباطی شرق کشور یکی از مقاصد گردشگری شهرستان گناباد می باشد.

بیدخت

ساختار طبیعی بیدخت

شهر بیـدخت بر روی تپه های رسی که منشـاء آن را رسوبات آبرفتی تشکیل می دهد بنا شده است که طی سالیان متوالی از ارتفاعات جنوبی شهرستان بر اثر فرسایشات آبی سرازیر شده و مواد ریزدانه ای آن (رس،سلیت) و مارن در این منطقه رسوب و ته نشین کرده است و از نظر زمین شناسی و علم دیـرینه شناسی این سرزمین متعلق به دوران دوم زمین شناسی ژوراسیک وکرتاسه می باشد که منطقه بصورت دریاهای ساحلی کم عمـق بوده که بر اثر گرما پس روی دریا آب آن تبخیر شده و رسوبات آن مواد گچ و آهگی برجـای مانده که سنگ بستر این شهر را غالبا ترکیبات رسی وگچی تشکیـل می دهد.
بعدا شیـت های درون آن بر اثر چین خوردگی متورم و گسسته شـده کـه شکافهـای زیـادی را برجـای گـذشته است . خلاصه اینکه بستر شهر بیدخت کفه های رسی و ساحلی تشکیل می دهـد . شهر بیدخت از نظر پستی و بلندی در گـودترین نقـطه شهـرستان قـرار دارد بطوریکه ارتفـاع آن از سطح دریـا۱۱۷۰ متر می باشـد که وجود تپه های رسی و کلوت های متعدد آنرا از مرکز شهرستان پنهان نموده است.

وضعیت اقتصادی

اقتصاد بیدخت بر پایه فعالیت‌های کشاورزی و صنایع دستی به ویژه فرش استوار شده است . فرش بیدخت با طرح‌های معروف مشهدی و کاشمری بافته می‌شود . معروفترین اثر تاریخی روستای بیدخت آرامگاه سلطان علی شاه عارف و موسس سلسله گنابادی است .

آثار تاریخی و باستانی شهر بیدخت

۱-یخدان کوثر به مساحت سه هکتار
۲-منزل خواجه (حوصخانه)
۳- مسجد جامع بیدخت
۴- حمام قدیمی کوثر
۵-کاروانسرای حاجی معین
۶-منزل معماری (محمدعلی جعفری)
۷-منزل حاجی معین
۸-سراچه حاجی معین
۹-بادگیرهای قدیمی (منزل حاج علی محمد رمضانی)
۱۰-انبار قدیمی پائین بیدخت
۱۱- حوض زهرا
۱۲-ایوان محل تهیه شیره انگور
۱۳- حوضخانه باغ صالح آباد
۱۴- آسیاب قدیمی صالح آباد
۱۵-حوضخانه باغ پائین
۱۶- گود باستانی (حمام قدیمی)
۱۷-بازارچه پارک امت
۱۸-بازارچه خیابان جمهوری اسلامی
۱۹- محوطه تاریخی بیدخت
۲۰- خانقاه بیدخت
۲۱- باغ منزل تابنده ( اندرونی )
۲۲- منزل تابنده (بیرونی )
۲۳- منزل آقای صالح علیشاه تابنده
۲۴- انبار خیابان جمهوری اسلامی
۲۵- انبار دودرب بیدخت
۲۶-آب انبار دو درب صالح آباد
۲۷-رباط جعفرآباد
۲۸-سردرب غربی باغ صالح آباد
۲۹-سردرب جنوب باغ صالح آباد
۳۰-آب انبار حاج شیخ محمدحسن بیدختی

جاذبه های بیدخت

بازارچه بیدخت

 بیدخت شهری کوچک در ۵ کیلومتری گناباد می‌باشد و نام آن نشانگر قدمت دیرین آن است.بازار بیدخت یکی از بناهای با ارزش و در نوع خود بی نظیر و همچنین دارای معماری زیبایی است. بازارچه مذکور دارای راسته و بدون سقف می باشد بازارچه دارای حوض‌انبار و حمام می باشد مصالح بکاررفته آجر با ملات کاهگل میباشد دهانه مغازه‌ها دارای تاق‌آهنگ و پیشانی می باشد. این بازار هنوز مورد استفاده قرار می گیرد و می تواند به عنوان بازار هنرهای سنتی وصنایع دستی منطقه مورد استفاده قرار گیرد.

یخدان کوثر 

 این اثر معماری در حدود ۴ کیلومتری شمال شرقی بیدخت در مجاورت روستای متروکه کوثر در میان اراضی کشاورزی واقع است . به طور کلی یخدان کوثر از سه بخش دیوار شرقی و غربی جوی بخصوص و محل جمع آوری یخ های ابتیاع شده شکل گرفته است . دیوار این یخدان از خشت و چینه ایجاد شده و در پشت آن نیز جوی قرار داشته است ، که آب در داخل آن انباشته شده و در شبهای زمستان به یخ تبدیل می شد ، پس از آن  یخ ها که بیشتر به صورت لایه لایه بوده است به چال یا محفظه نگهداری یخ منتقل می شد. برای جدا ماندن لایه های یخ از یکدیگر از کیسه های کاه استفاه می شد . وشش محفظه یخ در یخدان کوثر به گونه ای است که ابتدا قاعده مخروطی آن با قطر بیشتر بوده و هر چه به انتهای مخروط نزدیک می شود از دایره کاسته شده تا به راس آن منتهی می شود . در حاشیه بخشی از دیوار یخدان نیز اتاقکی است که مخصوص یخدان است .

بیدخت

مزار سلطانی بیدخت گناباد

مزار سلطانی بیدخت گناباد در شهر بیدُختِ گناباد ایران واقع است. بیدخت شهری کوچکی واقع در ۵ کیلومتری شهر گناباد است.

این مزار آرامگاه چهار تَن از اقطاب سلسله نعمت اللهی سلطان علیشاهی گنابادی است. ملا سلطان‌محمد گنابادی ملقّب به سلطان علیشاه صاحب تفسیر بیان السعاده فی مقامات العباده، « محمّدحسن بیدختی گنابادی» ملقّب به صالحعلیشاه، «حاج سلطان‌حسین تابنده گنابادی» ملقّب به رضاعلیشاه و « علی تابنده» ملقّب به محبوبعلیشاه در مزار سلطانی بیدخت مدفون هستند.

بیدخت

قطب فعلی سلسله نعمت اللهی سلطان علیشاهی گنابادی، دکتر « نورعلی تابنده» ملقّب به مجذوب علیشاه است.

منبع : joox،gonabad.razavichto،wikipedia
نویسنده

یک نظر بنویسید