در شمال شرق شهر محلات و در حد فاصل روستاهای ورین، دودهک و آب گرم محلات، منطقه‌ای زیبا و کهن قرار گرفته که در بین اهالی به خورهه شهرت یافته است .خورهه به معنی «محل برآمدن خورشید» است.همچنین کلمه‌ی «خور» در کتاب اوستا به معنای منطقه‌ای ییلاقی است که با توجه به شرایط اقلیمی و آب‌وهوایی این منطقه، این روستا به «خورهه» شناخته می‌شود.با توجه به حضور آثار تاریخی در خورهه، به نظر می‌رسد که تمدن بشری از هزاره‌ی دوم پیش از میلاد در آن وجود داشته است.

روستا و ستون‌ های تاریخی خورهه ، منطقه‌ای زیبا و تاریخی

از این محوطه تاریخی تنها 2 ستون متشکل از 6 قطعه سنگ با مجموع ارتفاع 8 متر، بقایای فرو ریخته ستون‌ها، بخشی از دیواره‌های سنگی، گورها و آثار به دست آمده در 6 مرحله عملیات کاوش در این منطقه به جا مانده است.
این محوطه باستانی نخستین بار توسط ناصرالدین شاه قاجار مورد کاوش قرار گرفت. تصاویری از این کاوش در آرشیو کاخ گلستان و نیز کتاب تازه منتشر شده کاوش‌های باستان شناسی خورهه موجود است.
خورهه که پیشتر گمان می‌شد بقایای یک معبد یا آتشکده مربوط به دوره سلوکی باشد بر اساس آخرین شواهد بدست آمده یک خانه اربابی است که در حدود قرن اول قبل از میلاد ساخته شده و تا پایان دوره اشکانی به حیات خود ادامه داده است.
ویژگیهای 2 سر ستون بر جای مانده در این محوطه و شباهت آن با سبک معماری یونانیان موجب شده تا باستان شناسان داخلی و خارجی از جمله هرتسفلد آن را یک معبد یا آتشکده دوره سلوکی معرفی کنند.
وجود 2 بخش اندرونی و بیرونی با 2 ورودی کاملا مجزا در این بنای تاریخی از جمله نکات مهم معماری دوره اشکانی است. بخش بیرونی این بنا از آن رئیس خانواده در ملاقات و معاملات با افراد غیر خانواده و بخش اندرونی مختص خانواده بوده است.

  سفر به روستای وفس بهشت استان مرکزی

واحــدهای ساختمانی در داخل اندرونی شامل 2 اتاق تو در تو، یک آشپزخانه و انباری از کشفیات هیات کاوش در سال 1379 به شمار می رود.

روستا و ستون‌ های تاریخی خورهه ، منطقه‌ای زیبا و تاریخی

گفتنی است این بنای اشکانی که در دوره ساسانی بوسیله گروهی از صنعتگران با ایجاد ساخت و سازهایی مورد استفاده قرار گرفته، بعدها با ظهور اسلام در دوره اسلامی بویژه در دوره ایلخانی گورستان بوده است.

این آثار با آثاری چون تخت جمشید از نظر نقش بندی تفاوت داشته و از پایه ستون به طرف بالا به شکل مخروطه ناقص باریک ساخته شده و سطح مخروط ها حلزونی است. بر اسا اسناد موجود تا سال 378 هجری چهار ستون پابرجا بوده است که به مرور تخریب شده اند.

نخستیــن کاوش علمی در این مکان در سال 1335 از سوی شادروان مهندس حاکمی و پس از آن با وقفه ای 20 ساله در سال‌های 1355، 1375 و 1379 مجددا از سوی دکتر رهبر کاوش شده است.

پایه‌های این ستون‌ها به سبک شرقی و بسیار برآمده است .در کاوش و حفاری که در تابستان سال 1955 میلادی در این محل انجام شد، تعدادی سفال متعلق به دوره سلوکیان کشف شده است. حفاری‌ها نشان داد ساختمان خورهه مرکب از 3 بنای مربوط به هم است.

ساختمان اصلی بنای جنوبی با ستون‌ها، اتاق‌ها و صحن حیاط. ساختمان شمالی که از قسمت جنوب به بنای اصلی متصل شده است. این قسمت اتاق‌ها و راهرویی را تشکیل می دهد و دارای اتاق مربع شکل بزرگی است که حیاط پشتی به حساب می‌آید. بنای غربی شامل تعدادی اتاق و یک تالار است.

در سال 1384 نیز باستان شناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مرحله ششم کاوش‌های جنوب شرقی محوطه باستانی خورهه به وسعت 600 متر مربع را انجام دادند.

  شهر تاریخی بیشاپور از بزرگترین شهرهای دوران ساسانی

روستا و ستون‌ های تاریخی خورهه ، منطقه‌ای زیبا و تاریخی

در این مرحله اسکلت و گورهای متعلق به دوره اسلامی، اشیا سفالی، پیکان و تیغه‌های سنگی متعلق به دوره‌های تاریخی اشکانیان، دیواره‌های سنگی‌، طاق‌های خشتی و تعدای از اتاق‌های مدفون شده بنا شناسایی شد.

همچنین در سال 1389 عملیات اجرایی ساماندهی محوطه تاریخی خورهه به اجرا درآمد. در این مرحله خواناسازی خطوط پلان، شیب‌بندی به منظور هدایت آب‌های سطحی و پیاده‌رو با آجر فرش انجام شده است.

عملیات مرمت 2 ستون باقیمانده محوطه تاریخی خورهه نیز با انجام مهارآسیب‌های شیمیایی و انحراف و زدودن گل‌سنگ‌ها صورت گرفت.

محوطه تاریخی خورهه که از جاذبه های تاریخی محلات می باشد ، ۱۵ دی سال ۱۳۱۰ با شماره ۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

روستا و ستون‌ های تاریخی خورهه ، منطقه‌ای زیبا و تاریخی

جالب است بدانید که به دلیل نوع معماری انجام شده در این بنا، ابتدا کارشناسان معتقد بودند که این سازه، متعلق به آتشکده در دوران باستان بوده است؛ اما با توجه به مستندات کشف شده، باستان‌شناسان این اثر تاریخی را متعلق به خانه‌ی اربابی، معرفی کرده‌اند.

موقعیت مکانی

این منطقه در شمال شرق محلات و در بین روستاهای دودهک، ورین و آب گرم، در کنار رودخانه خورهه قرار دارد. راه های دسترسی به ستونهای خورهه محلات، جاده محلات به آبگرم، سپس خورهه با جاده آسفالته حدود 20 کیلومتر همچنین جاده قم به اصفهان، نرسیده به شهر دلیجان و در 70 کیلومتری قم، روستای دودهک سپس به سوی خورهه با حدود 12 کیلومتر.

منبع : tripyar،hamshahrionline
نویسنده

یک نظر بنویسید