خومهزار شهر تازه تاسیسی است در شهرستان ممسنی که در تاریخ یکم آبان ماه هزار و سیصد و هشتاد و نه از توابع دهستان بکش یک بخش مرکزی شهرستان ممسنی در استان فارس از روستا به شهر ارتقاء یافت. خومهزار دومین شهر پرجمعیت شهرستان ممسنی پس از نورآباد مرکز این شهرستاناست.ساکنان این شهر به زبان لری و ترکی گویش میکنند.
فهرست
نمایش
وجه تسمیه
خومه زار در لغتنامه دهخدا: خومه زار. [ م ِ ] (اِخ) دهی است از دهستان بکش بخش فهلیان و ممسنی فارس. واقع در جنوب خاوری فهلیان کنار راه شوسه ٔ کازرون به فهلیان.
طبیعت بهاری خومه زار
ورودی شهر خومه زار از طرف منطقه ماهور میلاتی یکی از مناطق طبیعی، بکر و زیبای شهرستان ممسنی است.
نصیب الله عزیزی از اهالی خومه زار سفلی یا خومه زار شیوجو: خومه زار نام یک دشت است که همراه با ارتفاعات حوزه اطراف خود، بیش از ۱۸میلیون مترمربع مساحت را داراست. ساکنین لرزبان بومی آن متشکل از سه گروه قومی از تیره عزیزی (با شهرت عزیزی، امیری)، تیره آل امیر(با شهرت امیران) و گروهی سادات بوده که در نقاطی چون: خومه زار شیوجو، خومه زار علیا، ده پس قلات، دشت اله کرمی، یردهای دامنه کوه خانیک و دیگر سکونتگاههای منطقه اقامت می جستد و به تدریج به خومه زار شیوجو نقل مکان کردند. بعد از انقلاب نیز خانوارهایی از قوم ترک قشقایی (از تیره های متعدد) و قوم لر (بوانی، جاویدی و اهالی ده هرایرز، باباسالار، غوری…) و تک خانوارهایی دیگر به تناوب به خومه زار سفلی و علیا مهاجرت داشته اند.
خومه (khoomeh) نام نوعی بوته سوزنی برگ است که سابق در دشت خومه زار (منطقه ای از توابع شهرستان ممسنی در استان فارس) بسیار می روییده، و از آن گاهی به منظور جارو نیز استفاده می شده است، از این رو، این دشت نام خود را از فراوانی رویش این بوته در آن گرفته است. پسوند “زار” نیز حاکی از فراونی هر چیز است. نظیر گل زار، چمن زار…، معنی خومه در زبان فارسی نام گیاهی است که در زبان لری مردم خومه زار به آن “جیدر” به برخی گویش “جیور” و در زبان ترکی محلی به آن “قندرغا” گفته می شود. شعر: «خومه زارم، خومه زار، خرم دیارم ٫ سرزمین خاطره ام، خاک مزارم».
خومه زار سفلی یا خومه زار شیوجو: خومه زار نام یک دشت است که همراه با ارتفاعات حوزه اطراف خود، بیش از ۱۸میلیون مترمربع مساحت را داراست. ساکنین لرزبان بومی آن متشکل از سه گروه قومی از تیره عزیزی (با شهرت عزیزی، امیری)، تیره آل امیر(با شهرت امیران) و گروهی سادات بوده که در نقاطی چون: خومه زار شیوجو، خومه زار علیا، ده پس قلات، دشت اله کرمی، یردهای دامنه کوه خانیک و دیگر سکونتگاههای منطقه اقامت داشتند و به تدریج به خومه زار شیوجو نقل مکان کرده اند. بعد از انقلاب نیز خانوارهایی از قوم ترک قشقایی (از تیره های متعدد) و قوم لر (بوانی، جاویدی و اهالی ده هرایرز، باباسالار، غوری…) و دیگر خانوارهای متفرق به تناوب به خومه زار سفلی و علیا مهاجرت داشته اند.
خومه (khoomeh) نام نوعی بوته سوزنی برگ است که سابق در دشت خومه زار (منطقه ای از توابع شهرستان ممسنی در استان فارس) بسیار می روییده، و از آن گاهی به منظور جارو نیز استفاده می شده است، از این رو، این دشت نام خود را از فراوانی رویش این بوته در آن گرفته است. پسوند “زار” نیز حاکی از فراونی هر چیز است. نظیر گل زار، چمن زار…، معنی خومه در زبان فارسی نام گیاهی است که در زبان لری مردم خومه زار به آن “جیدر” به برخی گویش “جیور” و در زبان ترکی محلی به آن “قندرغا” گفته می شود. شعر: «خومه زارم، خومه زار، خرم دیارم ٫ سرزمین خاطره ام، خاک مزارم».
(به امید معمار خوش ذوق دهر/ نگارنده ی بوم گیتی و شهر
)
///
◀️خومهزار یک نقطه جمعیتی از توابع بخش مرکزی شهرستان ممسنی در استان فارس است که در تاریخ ۱ آبان ۱۳۸۹ از روستا به شهر ارتقاء یافت و هم اکنون پس از نورآباد (مرکز شهرستان ممسنی)، دومین شهر پرجمعیت این شهرستان می باشد. البته عنوان خومه زار برگرفته از نام یک دشت است که همراه با ارتفاعات حوزه اطراف خود، بیش از ۱۸میلیون مترمربع مساحت را داراست.
◀️ راجع به وجه تسمیه آن باید گفت «خومه» نام نوعی بوته سوزنی برگ است که سابق در دشت خومه زار بسیار می روییده و در زبان لری مردم خومه زار به آن «جیدر jider» به برخی گویش «جیور» و در زبان ترکی محلی به آن «قندرغاqenderqhA » گفته می شود و پسوند «زار» نیز حاکی از فراونی هر چیز است. از این رو، این دشت نام خود را از فراوانی رویش این بوته گرفته است.
◀️ دشت خومه زار در حال حاضر دارای چند نقطه مسکونی با ساکنینی متشکل از خانوارهای بومی و مهاجر می باشد. جمعیت خومه زار بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، (۲٬۳۴۳ نفر ۴۲۸ خانوار) بوده است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵) ۶٬۲۲۰ نفر بوده که جمعیت کنونی شهر را میتوان حدود ۹۷۰۰ نفر تخمین زد. ساکنین بومی و مهاجر در این شهر مشتمل بر گروه های قومی متعدد است که با گویش لری و ترکی تکلم می کنند.
◀️شهر خومه زار در مسیر جاده آسفالته شهر کوهچنار (واقع در حدود ۱۲ کیلومتری ضلع جنوبی) و در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری شهر نورآباد (واقع در ضلع شمال غربی) قرار گرفته است و جاده شهر بابامنیر در غرب نیز از خومه زار منشعب می گردد. به همین خاطر افراد مکانهای تابع و افراد روستاهای حوزه دشت جونگان و روستاهای بخش ماهور، بیشترین تردد خود را به شهر خومه زار دارند.
◀️خومه زار به دلیل قرار گرفتن در یک موقعیت جلگه ای، دارای آب و هوای معتدل و نسبتا گرمی است و به دلیل موقعیت مکانی نسبتا خوبی که دارد، از جاذبه های گردشگری قابل توجهی نیز برخوردار است که همین موضوع هم سبب شده تا هرساله گردشگران بسیاری وارد حوزه جغرافیایی این شهر گردد. البته جاذبه های گردشگری این شهر می تواند شامل مکان های طبیعی و تفریحی اطراف آن باشد. این شهر جهت استفاده از منابع و فضاهای موجود به گونهای که نیازهای فعلی ساکنان را بی اینکه بر نیازهای آنها در آینده تأثیر منفی بگذارد، برآورده سازد، نیاز به توسعه پایدار شهری دارد. توسعه شهری بایست با هدف به حداقل رساندن آسیب به محیط زیست و در صورت امکان، حفظ هر چه بیشتر منابع و انتقال به منابع تجدید پذیر انجام گیرد. به زبان سادهتر، طرح توسعه شهری یک سند راهبردی و قانونی است که مشخص میکند چگونه باید از زمینهای یک شهر برای آینده استفاده شود. به عبارتی؛ طرح توسعه شهری، نقشهای جامع است که خط مشیها، اهداف و مقررات مربوط به توسعه فیزیکی، کاربری اراضی، زیرساختها و خدمات عمومی را برای یک دوره زمانی مشخص (معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سال آینده) تعیین میکند. این طرحها از رشد بیرویه و آشفته شهر، جلوگیری کرده و آن را به سمت توسعهای پایدار و هماهنگ هدایت میکنند. اسناد توسعه پایدار، فقط چند نقشه همراه با مقررات لایتغیر نیستند، طراحی های مبتنی بر پاسخ به سوالات اساسی آینده شهر به شرح میباشند:
۱) کدام مناطق باید مسکونی، تجاری، صنعتی یا فضای سبز باقی بمانند؟
۲) برای جمعیت آینده، به چه تعداد مدرسه، بیمارستان و پارک نیاز داریم و کجا باید ساخته شوند؟
۳) شبکه حملونقل (بزرگراهها، مترو) چگونه باید گسترش یابد تا پاسخگوی نیازها باشد؟
۴) چگونه میتوانیم ضمن ساختوساز، از باغات، رودخانهها و بناهای تاریخی ارزشمند شهر محافظت کنیم؟
◀️ می¬بینم وجود این طرحها برای تضمین کیفیت زندگی و ارزشآفرینی در شهرها، حیاتی است و مهمترین اهداف آنها عبارتند از: الف) نظمبخشی به کالبد شهر از طریق پهنهبندی کاربری اراضی، برای جلوگیری از تداخل فعالیتهای ناسازگار (مانند احداث یک کارخانه پر سر و صدا در کنار یک منطقه مسکونی آرام) و ایجاد ساختار منطقی برای به شهر. ب) هدایت توسعه اقتصادی و اجتماعی در جهت کاهش نابرابری و ایجاد فرصتهای برابر، برای همه شهروندان از طریق توزیع عادلانه خدمات و زیرساختها در سراسر شهر. ج) حفاظت از منابع ارزشمند، از طریق تعیین حریمهای قانونی، به منظور دفاع از میراث طبیعی (مانند رود درهها و باغات) و میراث تاریخی (مثل بافتها و بناهای قدیمی) در برابر توسعه بیرویه. د) تأمین زیرساختهای حیاتی با پیشبینی رشد جمعیت، برنامهریزی برای توسعه شبکههای آب، برق، فاضلاب و حملونقل به منظور جلوگیری از مواجه شدن شهر با بحرانهای ممکن درآینده. علاوه بر اینها در این طرح، پارک های محله ای، پارکهای جنگلی و... تعیین می شود. پس می توان ارزش طرحهای توسعه شهری (از طرح کلان جامع تا طرح اجرایی تفصیلی) را چنین فهمید که چیزی فراتر از چند نقشه و سند اداری هستند و همواره بایست از سوی مجریان و مردم، مورد توجه باشد.
◀️ باید دانست ضوابط شهرسازی، قواعدی است که شهرداری هر منطقه، برای اجرای ساختمان در آن، تعیین کرده و بر اجرای آنها، نظارت میکند. البته دستورالعملها و إستانداردهای متعددی در حوزه ساخت و ساز وجود دارد، اما سه تا از اصلیترین آنها؛ نظام فنی و اجرایی کشور، مقررات ملی ساختمان و ضوابط شهرداریهاست.
◀️ خومه زار شهری است که بنیاد اولیه آن، از سوی فرماندار نظامی شهر نورآباد، در سال ۱۳۴۰ خورشیدی با طرح إسکان اهالی، بر اساس اصول شهرسازی به اجرا درآمد و توسعه اولیه آن هم کم و بیش بر همان اساس شکل¬گرفت. سپس، از شهریور سال۱۳۷۲ با تأسیس خانه عمران (خانه همیار) امور بهسازی و نظارتهای عمرانی، توسط این موسسه پی گرفته شد و طی سال¬های بعد، ضمن جایگزین شدن نهاد دهیاری، این روند با تهیه و اجرای چند طرح هادی از سال 1378، به طور جدی ادامه یافت. طرح هادی با هدف ساماندهی فضا و سکونتگاههای روستایی یا طرح جامع ناحیهای، تنظیم شده بود که ساماندهی و اصلاح بافت موجود روستا، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکردهای مختلف (مانند مسکونی، تجاری، کشاورزی، تاسیسات و تجهیزات) و سایر نیازمندیهای عمومی را، مشخص مینمود. این-طرح یک راهبرد برای آبادانی و توسعه شهر یا روستا بوده که توسط کارشناسان بنیاد مسکن تهیه و مشخص میگردید که نظام ساختار روستایی خومه زار، تابع قواعد طرح¬های هادی تنظیم می¬شد تا اینکه با تأسیس شهرداری در سال ۱۳۸۹ شمسی، این نهاد، بر اساس شرح وظایف خود در زمینه¬های: تعامل با سایر نهادها و ارگانهای دولتی، مدیریت و تأمین منابع مالی، مدیریت خدمات شهری، حفاظت از محیط زیست شهری، تأمین فضاهای آموزشی، تفریحی و فرهنگی، تعامل با شهروندان و اطلاع رسانی، نظارت و کنترل بر امور شهروندان، رسیدگی به نیازهای شهروندان، ارائه خدمات به شهروندان، نظارت و کنترل، مدیریت اجرایی، برنامه ریزی، نگهداری، برنامه ریزی برای توسعه شهری، زیباسازی و تجهیز پارکها، مدیریت بحران، ارتقای ایمنی شهری، اقدامات خود را آغاز و همچنان تداوم بخشید (نصیب الله عزیزی: ۴۰۴/۹/۲۵).
بسیار بسیار عالی
تقدیر و تشکر از مطلب زیبا و واقعی