جزیره شیدور که در میان گردشگران و بومیان به جزیره مارو نیز معروف است، یکی از بکرترین و حیرتانگیزترین آتولها و جزایر مرجانی خلیج فارس در استان هرمزگان محسوب میشود. این جزیره به دلیل داشتن ساحل شنهای سفید درخشان، آبهای کریستالی و شفاف فیروزهای و تپههای مرجانی دستنخورده، عنوان مالدیو ایران را به خود اختصاص داده است. شیدور که تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار دارد، نه تنها مقصدی رویایی برای عاشقان طبیعت است، بلکه یکی از مهمترین پناهگاههای حیات وحش کشور برای جوجهآوری پرندگان مهاجر و تخمگذاری لاکپشتهای دریایی به شمار میرود.
چرا جزیره شیدور (مارو) به مالدیو ایران معروف است؟
هنگامی که پایتان را بر روی شنهای نرم و سپید جزیره شیدور میگذارید، تلاقی طیفهای رنگی آبی لاجوردی، فیروزهای و زمردی آب دریا با تابش آفتاب جنوب، منظرهای شبیه به سواحل استوایی مالدیو و کارائیب پیش چشم شما میسازد. شفافیت آب در اطراف این جزیره مرجانی به قدری بالا است که حتی از روی قایق نیز میتوان حرکت ماهیهای رنگارنگ و ساختارهای مرجانی کف دریا را به وضوح تماشا کرد. این ویژگیهای بینظیر طبیعی سبب شده تا گردشگرانی که پس از پیمایش عارضههای شگفتانگیز جنوب مانند تنگه شو تاریک و غار چاکنود پارسیان یا حوضچههای فیروزهای دره بوچیر پارسیان به سمت سواحل کرانهای میآیند، بازدید از شیدور را در صدر اولویتهای سفر خود قرار دهند.
وجه تسمیه؛ چرا شیدور، شتور یا مارو؟
در اسناد رسمی و نقشههای جغرافیایی، این جزیره با نامهای شیدور یا شتور شناخته میشود. نام شیدور در زبان پهلوی و فارسی کهن به معنای «درخشان» یا «روشنایی» است که اشاره به بازتاب نور خورشید روی شنهای سفید و آبهای شفاف آن دارد. از سوی دیگر، اهالی بومی منطقه و صیادان جنوب، این جزیره را مارو مینامند. علت این نامگذاری وجود مار زنگی و مارهای سمی کوچک به نام مار جعفری در تپههای شنی دراز جزیره است که در فصلهای گرم سال فعالیت بیشتری دارند.
موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی به جزیره شیدور
جزیره شیدور با مساحتی حدود ۹۸ هکتار (کمتر از ۱.۵ کیلومتر مربع)، در فاصله ۱.۵ کیلومتری شرق جزیره لاوان و حدود ۱۷ کیلومتری بندر مقام واقع شده است. این جزیره غیرمسکونی زیر نظر شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان قرار دارد. برای رسیدن به جزیره شیدور، رایجترین و راحتترین مسیر به شرح زیر است:
- مسیر اول (از بندر مقام): خود را به بندر مقام برسانید و با هماهنگی قایقهای موتوری محلی یا شناورها، مسافت دریایی تا جزیره شیدور را در مدت حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه بپیمایید.
- مسیر دوم (از جزیره لاوان): ابتدا با شناور از بندر مقام به جزیره لاوان رفته و سپس از لاوان با طی مسافتی بسیار کوتاه (کمتر از ۱۰ دقیقه با قایق) به سواحل شیدور برسید.
پناهگاه حیات وحش و اهمیت زیستمحیطی شیدور
جزیره شیدور از سال ۱۳۵۵ به عنوان پناهگاه حیات وحش به ثبت رسیده و در فهرست تالابهای بینالمللی کنوانسیون رامسر نیز درج شده است. ارزش زیستمحیطی این جزیره در دو بخش اصلی خلاصه میشود:
۱. زیستگاه لاکپشتهای دریایی: سواحل ماسهای نرم شیدور یکی از مهمترین مناطق تخمگذاری لاکپشتهای پوزهعقابی و لاکپشتهای سبز رو به انقراض در خلیج فارس است. این لاکپشتها در فصل بهار برای تخمگذاری به سواحل آرام جزیره میآیند.
۲. بهشت پرندگان مهاجر: صدها هزار پرستوی دریایی (از جمله پرستوی دریایی پشتتیره، کاکلی کوچک و کاکلی بزرگ) به همراه اگرتها و حواصیلها، هر ساله از اردیبهشت تا مرداد برای آشیانهسازی و جوجهآوری به تپههای شنی شیدور مهاجرت میکنند.
قوانین و محدودیتهای ورود به جزیره شیدور
با توجه به حساسیت بالای اکوسیستم مرجانی و نقش شیدور در بقای گونههای در حال انقراض، سازمان حفاظت محیط زیست قوانین سختگیرانهای برای ورود به جزیره اعمال کرده است:
- ممنوعیت کمپینگ شبانه: اقامت شبانه و برپایی چادر در جزیره شیدور به صورت مطلق ممنوع است تا آرامش حیات وحش و لاکپشتها مختل نشود.
- محدودیت تردد در فصل جوجهآوری: در بازه زمانی اردیبهشت تا خرداد و تیر (فصل تخمگذاری لاکپشتها و جوجهآوری پرندگان)، ورود گردشگران به جزیره کلاً ممنوع بوده یا مستلزم دریافت مجوز رسمی است.
- عدم تولید پسماند و روشن کردن آتش: افروختن آتش روی شنهای ساحلی و بهجا گذاشتن هرگونه زباله یا پلاستیک، آسیبهای جبرانناپذیری به آبسنگهای مرجانی وارد میآورد.
بهترین زمان بازدید و نکات ضروری سفر
بهترین زمان برای سفر به جزیره شیدور و لذت بردن از شنا و اسنورکلینگ در آبهای فیروزهای، از اواخر پاییز تا اواخر زمستان (آبان تا اسفند) است. در این ماهها شرایط آبوهوایی جنوب ملایم بوده و امکان گردششگری روزانه بدون آسیب به چرخه زادآوری جانوران فراهم است. مسافرانی که به گردشگری ماجراجویانه علاقهمند هستند، میتوانند بازدید از شیدور را با پیمایشهای آبی جذاب دیگر مانند دره بنو لمزان هرمزگان ترکیب کنند.
توصیههای مهم برای گردشگران
- همراه داشتن عینک آفتابی، کلاه ضدآفتاب و لباسهای نخی آستینبلند به دلیل تابش شدید خورشید.
- استفاده از کفشهای مخصوص شنا (Water Shoes) جهت جلوگیری از آسیب دیدن پا با صدفها یا تیغههای مرجانی.
- همراه داشتن آب آشامیدنی و خوراکی کافی، چرا که در جزیره هیچگونه فروشگاه یا امکانات رفاهی وجود ندارد.
- احترام کامل به حیات وحش و پرهیز از نزدیک شدن به آشیانه پرندگان یا دست زدن به مرجانها و لاکپشتها.
