ارمنستان کشوری سرشار از صومعههای تاریخی، دشتهای وسیع و کلیساهای سنگی است. اما در میان انبوه جاذبههای این کشور، در حالی که بیشتر مسافران به تماشای جاهای دیدنی ایروان یا بناهای معروفی مثل صومعه خور ویراپ بسنده میکنند، لستیور مقصدی است برای کسانی که میخواهند از مسیرهای تکراری فاصله بگیرند. دره و آبشار لستیور (Lastiver) در استان تاووش و در نزدیکی روستای ینوکاوان واقع شده است؛ منطقهای جنگلی، کوهستانی و مهآلود که گویی تکهای از یک کارتپستال افسانهای است. این دره اسرارآمیز با کلبههای درختی چوبی، غارهای صخرهای چند هزار ساله و رودخانهای خروشان، یکی از بکرترین و هیجانانگیزترین مناطق طبیعتگردی در قفقاز به شمار میرود.
ریشه نام لستیور؛ صعود از نردبان چوبی
شاید برایتان جالب باشد که بدانید نام «لستیور» از کجا آمده است. در گذشتههای دور، برای دسترسی به غارهای مرتفع این دره که در دل صخرههای عمودی قرار گرفتهاند، مردم محلی نردبانی طولانی از تنه درختان و الوار ساختند. این سازه چوبی به دلیل ساختار خاصش بیشتر شبیه به یک کلک یا سد چوبی (در زبان ارمنی «لاست» – Last) بود که به سمت بالا («ور» – Ver) کشیده میشد. از همین رو، مردم این منطقه نام این مسیر و دره را لستیور گذاشتند که به معنای «صعود از روی کلک یا سد چوبی» است. امروزه دیگر نیازی به استفاده از آن نردبانهای خطرناک نیست و مسیرهای پیادهروی مشخصی برای رسیدن به این منطقه ساخته شده است.
مسیر پیادهروی لستیور؛ عبور از میان جنگلهای مهآلود تاووش
سفر به لستیور یک طبیعتگردی واقعی است. مسیر پیادهروی از روستای ینوکاوان (Yenokavan) آغاز میشود که در فاصله ۱۴۰ کیلومتری ایروان قرار دارد. اگر پیش از این به مقاصد کوهستانی و تفریحی ارمنستان مانند پیست اسکی زاخکازور یا چشمههای آب گرم در شهر جرموک ارمنستان سفر کردهاید، لستیور تجربه کاملاً متفاوتی از طبیعتگردی بکر و جنگلی را به شما ارائه میدهد.
مسیر پیادهروی حدود ۳ کیلومتر طول دارد و رفت و برگشت آن نزدیک به ۶ کیلومتر خواهد بود. این مسیر که درجه سختی متوسطی دارد، شما را از میان جنگلهای انبوه بلوط و راش عبور میدهد. صدای آواز پرندگان، بوی رطوبت جنگل و مه ملایمی که لابلای درختان پیچیده است، این پیادهروی ۱ تا ۱.۵ ساعته را به یکی از لذتبخشترین بخشهای سفر تبدیل میکند. در طول مسیر، شیبها ملایم هستند اما در بخشهای پایانی و نزدیک به دره خاچاخبیور (Khachaghbyur)، مسیر کمی شیبدار و سنگی میشود که نیاز به کفش مناسب پیادهروی دارد.
کلبههای درختی؛ اقامتی رویایی در دل جنگل
یکی از شاخصترین و جذابترین ویژگیهای دره لستیور، وجود کلبههای چوبی و درختی دستساز است که در امتداد رودخانه ساخته شدهاند. این کلبهها توسط طبیعتگردان محلی و با استفاده از چوبهای جنگلی بنا شده و حس و حال زندگی در دوران باستان یا کارتونهای دوران کودککی را تداعی میکنند.
این منطقه به عنوان یک اکوکمپ جنگلی فعالیت میکند. گردشگران میتوانند در این کلبههای چوبی شب را سپری کنند، دور آتش بنشینند و به صدای جریان آب رودخانه گوش بسپارند. هیچ خبری از هتلهای لوکس، اینترنت پرسرعت یا زرقوبرق شهری در اینجا نیست؛ همهچیت در سادهترین و طبیعیترین شکل خود قرار دارد تا آرامش واقعی جنگل را لمس کنید.
آبشار لستیور؛ خنکای رودخانه خاچاخبیور
در پایینترین نقطه دره، رودخانه خروشان خاچاخبیور جریان دارد که در مسیر خود آبشارهای متعددی را شکل داده است. آبشار اصلی لستیور، با صدای مهیب و زیبایی بینظیرش، پاداش نهایی پیادهروی شما در دل جنگل است. آب این آبشار بسیار خنک و زلال است و در فصل تابستان، حوضچه طبیعی زیر آن به مکانی ایدهآل برای شنا و آبتنی تبدیل میشود. بسیاری از کوهنوردان و طبیعتگردان پس از پیمودن مسیر جنگلی، تنی به آب میزنند تا خستگی راه را فراموش کنند. همچنین اگر شانس این را داشته باشید که در اواسط تابستان به ارمنستان سفر کنید، میتوانید برنامه بازدید خود را با جشن آب (وارداوار) ارمنستان هماهنگ کنید و پس از هیجان این جشن سنتی، برای آرامش به دل جنگلهای لستیور پناه ببرید.
غارهای لستیور؛ پناهگاهی تاریخی با حکاکیهای اسرارآمیز
دره لستیور علاوه بر طبیعت شگفتانگیز، ارزش تاریخی بسیار بالایی نیز دارد. غارهای صخرهای موجود در دیوارههای دره، در قرنهای ۱۳ و ۱۴ میلادی و در جریان حمله مغولها به ارمنستان، به عنوان پناهگاهی امن برای ساکنان محلی استفاده میشدند. این غارها در ارتفاعات صخرهای قرار دارند و دسترسی به آنها بسیار دشوار بوده که امنیت پناهجویان را تامین میکرده است.
اما جذابترین بخش این غارها، حکاکیها و نقشبرجستههای روی دیوارهای سنگی آنهاست. بسیاری از بازدیدکنندگان در نگاه اول تصور میکنند این حکاکیها متعلق به دوران پیش از مسیحیت یا دوران باستان هستند؛ اما جالب است بدانید که این نقشبرجستههای زیبا در دهه ۱۹۷۰ میلادی توسط یک مجسمهساز برجسته ارمنی به نام بنیک پطروسیان (Benik Petrosyan) خلق شدهاند. او با الهام از هنر باستانی ارمنی و آیینهای پاگان، تصاویر زیبایی از چهرههای انسانی، حیوانات و نمادهای اساطیری را روی دیوارههای غار تراشیده است که اتمسفر غار را بسیار مرموز و شگفتانگیز کرده است.
نکات کاربردی برای بازدید از لستیور
برای سفر به این بهشت پنهان، بهتر است چند نکته کلیدی را در نظر داشته باشید. بهترین زمان برای سفر به لستیور از اواخر بهار تا اوایل پاییز است. در بهار جنگل در سرسبزترین حالت خود قرار دارد و رودخانه پرآب است. پاییز لستیور نیز با برگهای زرد، نارنجی و قرمز درختان راش، یکی از زیباترین مناظری است که میتوانید در زندگی خود ببینید.
برای پیادهروی حتماً کفش مناسب کوهنوردی یا کتانی با عاج مناسب بپوشید، زیرا بخشهایی از مسیر سنگی و سر است. به دلیل کوهستانی بودن منطقه، حتی در تابستان نیز ممکن است هوا ناگهانی بارانی شود، بنابراین داشتن یک بادگیر یا بارانی سبک ضروری است. اگر قصد شنا در حوضچه آبشار را دارید، لباس اضافه و حوله همراه خود ببرید. همچنین آب آشامیدنی و مقداری تنقلات انرژیزا برای مسیر پیادهروی به همراه داشته باشید.
برای رفتن به لستیور از ایروان، میتوانید یک خودروی شخصی اجاره کنید یا با تاکسی به سمت روستای ینوکاوان حرکت کنید که حدود ۲.۵ تا ۳ ساعت زمان میبرد. همچنین میتوانید با مینیبوسهای محلی (مارشروتکا) ابتدا به شهر ایجوان (Ijevan) رفته و از آنجا با یک تاکسی محلی خود را به ینوکاوان و ابتدای مسیر پیادهروی برسانید.
به نظرم ایران جاهای بکر زیادی داره که معرفی این مکانها کار ارزشمندی هست.