در میان کوهستانهای سر به فلک کشیده البرز مرکزی و در شمال شرق پایتخت، یکی از زیباترین و بکرترین دشتهای ییلاقی ایران قرار دارد. دشت جانستون (که در میان بومیان به دشت جانستان نیز شهرت دارد)، بهشت گمشدهای در ارتفاع حدود ۲۷۵۰ تا ۳۰۰۰ متری از سطح دریا است. این دشت سرسبز با چشمههای خروشان، رودخانههای زلال، دیوارههای صخرهای باشکوه و دامنههای پوشیده از گلهای وحشی، یکی از محبوبترین مقاصد برای کوهپیمایی یکروزه و طبیعتگردی در اطراف تهران است. اگر به دنبال فرار از آلودگی و شلوغی شهر و پناه بردن به آغوش طبیعت بکر کوهستانی هستید، مسیر پیمایش این دشت رویایی تجربهای فراموشنشدنی را برای شما رقم خواهد زد.
نام «جانستون» روایات متعددی دارد؛ برخی معتقدند به دلیل سختی مسیر صخرهای و شیب تند ابتدای راه، نام آن را «جانستان» گذاشتهاند. برخی دیگر نیز آن را منتسب به یک کوهنورد خارجی یا شخصیتی محلی میدانند. صرفنظر از ریشه نام، زیباییهای بیحدومرز این منطقه، نام جانستان را به معنای واقعی کلمه توجیه میکند.
مراحل پیمایش و مسیر دسترسی به دشت جانستون
پیمایش به سمت دشت جانستون یک برنامه کوهپیمایی سبک تا متوسط است که نیاز به آمادگی جسمانی نسبی و تجهیزات مناسب دارد. این مسیر را میتوان به سه مرحله اصلی تقسیم کرد:
مرحله اول: حرکت از روستای آبنیک و چشمه معروف آن
نقطه شروع پیادهروی، انتهای روستای زیبای آبنیک است. پس از پارک خودرو، مسیر پاکوب را در امتداد رودخانه خروشان آبنیک در پیش میگیرید. در همان ابتدای مسیر، چشمه آبنیک با آبی فوقالعاده گوارا، خنک و سرشار از مواد معدنی قرار دارد که محل مناسبی برای برداشتن آب آشامیدنی است. پیادهروی در این بخش هموار است و از میان باغات سرسبز گیلاس و آلبالو عبور میکند.
مرحله دوم: عبور از تنگه آبنیک و شیب صخرهای
پس از حدود نیم ساعت پیادهروی هموار، به بخش چالشبرانگیز مسیر یعنی تنگه آبنیک میرسید. در این قسمت باید از رودخانه عبور کنید (که در فصل بهار عمق آب آن بیشتر میشود). پس از عبور از رودخانه، به یک مسیر صخرهای با شیب نسبتاً تند برمیخورید. این بخش صخرهای نیاز به احتیاط و کفش کوهنوردی مناسب با اصطکاک بالا دارد تا از لیز خوردن جلوگیری شود. عبور از این شیب صخرهای حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه زمان میبرد.
مرحله سوم: ورود به بهشت سرسبز جانستون
با پشت سر گذاشتن شیب صخرهای، ناگهان چشمانداز دشت وسیع و مسطح جانستون در مقابل چشمان شما ظاهر میشود. این دشت پهناور که دور تا دور آن را کوههای مرتفع احاطه کردهاند، با فرشی از چمنزارها، گلهای وحشی، بوتههای گزنه و چشمههای کوچک و بزرگ پوشیده شده است. در انتهای دشت، غار جانستون (یا غار آبنیک) قرار دارد که کوهنوردان معمولاً از آن به عنوان پناهگاه یا محل استراحت استفاده میکنند.
قلههای اطراف دشت؛ مقصدی برای کوهنوردان حرفهای
دشت جانستون علاوه بر اینکه یک مقصد عالی برای طبیعتگردان عادی است، به عنوان کمپ اصلی و نقطه شروع صعود به چندین قله مرتفع البرز مرکزی نیز شناخته میشود. معروفترین این قلهها، قله جانستون با ارتفاع ۳۹۶۰ متر است که صعود به آن از مسیر دشت آغاز میشود و چشمانداز بینظیری از دماوند و سایر قلل البرز را به نمایش میگذارد. همچنین کوهنوردان باسابقه از این دشت به عنوان یکی از مسیرهای صعود به قله سرسخت خلنو (بلندترین قله استان تهران با ارتفاع ۴۳۷۵ متر) استفاده میکنند.
بهترین فصل سفر و تجهیزات مورد نیاز
انتخاب زمان مناسب برای بازدید از دشت جانستون اهمیت زیادی در کیفیت و امنیت برنامه شما دارد:
بهار (اردیبهشت و خرداد): زیباترین فصل دشت جانستون است. چشمهها در پرآبترین حالت خود قرار دارند، دشت کاملاً سرسبز است و گلهای وحشی همه جا را پوشاندهاند. البته در اردیبهشت ممکن است عبور از رودخانه به دلیل حجم بالای آب کمی سخت باشد.
تابستان: به دلیل ارتفاع بالای دشت، هوای این منطقه در تابستان بسیار خنک و مطبوع است و گزینهای عالی برای فرار از گرمای تهران به شمار میرود.
پاییز و زمستان: پاییز دشت سرد و بادخیز است. در فصل زمستان به دلیل بارش برف سنگین و خطر شدید ریزش بهمن در تنگه آبنیک و شیبهای اطراف دشت، سفر به این منطقه بدون تجهیزات کامل زمستانی و راهنمای باتجربه به هیچ وجه توصیه نمیشود.
تجهیزات پیشنهادی: کفش کوهنوردی ساقدار و مناسب، باتوم کوهنوردی (برای عبور از رودخانه و شیبها)، بادگیر یا کاپشن گرم، کولهپشتی مناسب، عینک آفتابی، کلاه، کرم ضدآفتاب و وعدههای غذایی سبک و مقوی.
آدرس و مسیر دسترسی به دشت جانستون
برای رفتن به دشت جانستون باید ابتدا خود را به شمال شرق تهران و جاده لشگرک برسانید:
مسیر دسترسی خودرویی: از تهران به سمت گردنه قوچک حرکت کرده و وارد جاده لواسان-فشم شوید. مسیر را تا میدان فشم ادامه دهید و از آنجا به سمت راست (جاده زایگان و گرمابدر) بپیچید. پس از عبور از روستاهای زایگان و لالان، به خروجی روستای آبنیک میرسید. وارد روستا شده و مسیر آسفالت را تا انتهای روستا و نزدیکی پل آهنی ادامه دهید. از میدان تجریش تا روستای آبنیک حدود ۱ ساعت رانندگی در پیش دارید.
اگر به جاذبههای ییلاقی و کوهستانی این منطقه علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم راهنمای کامل جاهای دیدنی فشم را مطالعه کنید تا با دیگر روستاهای بکر رودبار قصران آشنا شوید. همچنین برای مقایسه با سایر دشتهای معروف البرز، خواندن مقاله دشت هویج افجه و جاذبههای لواسان بسیار مفید خواهد بود. برای علاقهمندان به مسیرهای کوهپیمایی کلاسیک تهران نیز، راهنمای مسیر کلکچال و صعود به پناهگاه آن گزینهای عالی است. در نهایت، لیست کامل تفرجگاههای اطراف پایتخت در مقاله جامع جاهای دیدنی تهران همواره در دسترس شماست.
