ارمنستان سرزمینی مملو از شگفتیهای تاریخی و طبیعی است که در گوشه و کنار آن میتوان آثاری از زندگی باستانی انسانها را یافت. در میان انبوه مقاصد گردشگری این کشور، در کنار جاذبههای معروف این کشور مانند جاهای دیدنی ایروان یا بناهای تاریخی مذهبی نظیر صومعه تاتو، جاذبههای بکری وجود دارند که کمتر شناخته شدهاند. روستای قدیمی و صخرهای خندزورسک (Khndzoresk) در استان سیونیک (جنوب ارمنستان)، یکی از همین مقاصد شگفتانگیز است. این روستای متروکه صخرهای که خانههای آن در دل دیوارههای سنگی تراشیده شدهاند، با یک پل معلق کابلی و هیجانانگیز به دنیای مدرن متصل میشود و تجربهای بینظیر از سفر به تاریخ را برای طبیعتگردان رقم میزند.
تاریخچه خندزورسک؛ بزرگترین روستای غاری قفقاز
روستای قدیمی خندزورسک تا اواسط قرن بیستم میلادی مسکونی بود. این روستا که در شیب تند یک دره عمیق واقع شده، از صدها غار طبیعی و دستساز تشکیل شده است که به عنوان خانه، انبار و حتی کلیسا استفاده میشدند. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، خندزورسک یکی از بزرگترین روستاهای شرق ارمنستان به شمار میرفت و جمعیتی بالغ بر ۱۵ هزار نفر در آن زندگی میکردند.
معماری این روستا به گونهای بود که سقف هر خانه صخرهای، به عنوان حیاط خانه بالایی استفاده میشد. به دلیل شیب بسیار تند دره، مردم برای تردد میان خانهها و صعود به بخشهای بالاتر از طنابهای ضخیم و نردبانهای طنابی استفاده میکردند. این سیستم ارتباطی عجیب علاوه بر سازگاری با توپوگرافی منطقه، یک لایه دفاعی عالی در برابر مهاجمان ایجاد میکرد. در نهایت، در دهه ۱۹۵۰ میلادی و در دوران حکومت شوروی، ساکنان این غارها به روستای جدیدی که در بالای دره ساخته شده بود منتقل شدند و خندزورسک قدیمی به یک شهر ارواح صخرهای تبدیل شد.
پل معلق خندزورسک؛ معلق میان زمین و آسمان
تا سال ۲۰۱۲ میلادی، دسترسی به روستای قدیمی و غارهای خندزورسک بسیار دشوار و خطرناک بود. اما در این سال، یک پل معلق کابلی عظیم به طول ۱۶۰ متر روی دره عمیق «خور زور» ساخته شد. این پل که با سرمایه یکی از اهالی خیر منطقه به نام ژیرایر هاروتیونیان و به یاد پدر و مادرش ساخته شده است، دو طرف دره را به هم متصل میکند.
این پل معلق فلزی در ارتفاع ۶۰ متری از کف دره قرار دارد و راه رفتن روی آن هیجان خاصی دارد، زیرا با هر قدمی که برمیدارید پل شروع به نوسان و تکان خوردن میکند. عبور از روی این پل چشماندازی ۳۶۰ درجه و خیرهکننده از دره سرسبز، صخرههای عجیب و غارهای باستانی به شما میدهد. این پل به قدری مستحکم ساخته شده که میتواند وزن همزمان ۷۰۰ نفر را تحمل کند و امروزه به یکی از نمادهای گردشگری ماجراجویانه در ارمنستان تبدیل شده است.
کاوش در روستای ارواح؛ کلیساها و مقبره قهرمان ملی
پس از عبور از پل معلق، وارد دنیای متفاوتی میشوید. پیادهروی در میان خانههای غاری متروکه، حس و حال سفر در زمان را دارد. در بعضی از این غارها هنوز بقایایی از طاقچهها، اجاقهای سنگی و محل نگهداری حیوانات دیده میشود. اگر پیش از این با جاذبههای طبیعی ارمنستان در شمال مانند جنگلهای لستیور ارمنستان یا چشمههای آب گرم در شهر جرموک ارمنستان آشنا شدهاید، خندزورسک در جنوب کشور تجربهای کاملاً متمایز و تلفیقی از تاریخ صخرهای و هیجان را به شما ارائه میدهد.
در بخش قدیمی روستا، جاذبههای تاریخی ارزشمندی نیز وجود دارد. کلیسای سنت هریپسیمه (St. Hripsime Church) متعلق به قرن هفدهم میلادی با دیوارهای سنگی ضخیم و طاقهای قوسیشکل، یکی از زیباترین بناهای مابقی در این دره است. همچنین صومعههای تاریخی دیگری همچون صومعه هورومایر ارمنستان نشاندهنده عمق معماری سنگی و مذهبی در این سرزمین هستند. یکی دیگر از مکانهای مهم در خندزورسک، مقبره مخیتار اسپاراپت (Mkhitar Sparapet)، قهرمان ملی و فرمانده نظامی برجسته ارمنی در قرن هجدهم است که نقش مهمی در مبارزات آزادیخواهانه مردم این منطقه داشت.
نکات کاربردی برای سفر به خندزورسک
برای بازدید از این منطقه شگفتانگیز، بهتر است نکات زیر را مد نظر داشته باشید. خندزورسک در فاصله ۲۵۰ کیلومتری جنوب ایروان و در نزدیکی شهر گوریس (Goris) واقع شده است. رانندگی از ایروان تا این منطقه حدود ۴ تا ۵ ساعت زمان میبرد. به دلیل طولانی بودن مسیر، پیشنهاد میشود بازدید از خندزورسک را با سفر به صومعه تاتو همزمان کنید تا بتوانید در یک مسیر از هر دو جاذبه دیدن کنید.
برای رسیدن به ابتدای پل معلق، باید از یک مسیر پلهکانی طولانی با حدود ۴۰۰ پله چوبی پایین بروید. برگشت از این مسیر و بالا آمدن از پلهها نیاز به آمادگی جسمانی نسبی دارد، بنابراین حتماً کفش مناسب پیادهروی بپوشید و آب آشامیدنی همراه خود داشته باشید. بهترین زمان برای بازدید از خندزورسک بهار و پاییز است که دمای هوا مطبوع بوده و دره در زیباترین حالت رنگی خود قرار دارد. در فصل تابستان هوا ممکن است کمی گرم و آفتاب مستقیم باشد، بنابراین کلاه آفتابگیر و کرم ضدآفتاب را فراموش نکنید.
