برای فرار از شلوغی، آلودگی و ترافیک تهران، پناه بردن به ییلاقات سرسبز البرز همیشه بهترین گزینه است. در میان تمام روستاهای خوشنام لواسانات، روستای افجه جایگاه ویژهای دارد. این روستای کوهستانی و تاریخی که در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال شرقی پایتخت قرار گرفته، به دلیل برخورداری از آبوهوای مطبوع، رودخانههای خروشان، باغهای وسیع گیلاس، آبشارهای دیدنی و آثار تاریخی باستانی، یکی از محبوبترین مقاصد یکروزه برای طبیعتگردان و کوهنوردان تهرانی است. افجه همچنین به عنوان دروازه ورود به یکی از معروفترین دشتهای ایران شناخته میشود و سفر به آن، ترکیبی بینظیر از طبیعتگردی و تاریخگردی را رقم میزند.
جغرافیا، اقلیم و پوشش گیاهی روستا
روستای افجه در بخش لواسانات شهرستان شمیرانات و در ارتفاع ۲۰۴۰ متری از سطح دریا قرار دارد. استقرار در دامنههای جنوبی رشتهکوه البرز باعث شده تا این روستا زمستانهایی سرد و پربرف و بهار و تابستانهایی بسیار معتدل و خنک داشته باشد. دو رودخانه مهم در این منطقه جریان دارند؛ رودخانه افجه (بدو) که از شرق روستا میگذرد و رودخانه تبلهرود که از میان بافت مسکونی عبور میکند و طراوت خاصی به آن میبخشد. پوشش گیاهی افجه بسیار غنی است و باغهای بزرگ گیلاس، آلبالو، گردو و سیب سرتاسر دره را پوشاندهاند که در فصل بهار با شکوفههای سفید و صورتی جلوهای بهشتی پیدا میکنند.
قدم زدن در کوچهباغهای قدیمی و محوطه دشته
یکی از لذتبخشترین تفریحات در افجه، پیادهروی در بافت سنتی و کوچهباغهای قدیمی آن است. دیوارهای سنگی، دیوارهای کاهگلی، جویهای آب روان و سایهسار درختان کهنسال، فضایی بسیار دنج و آرامشبخش ایجاد کردهاند. در مسیر حرکت به سمت ارتفاعات، به محوطهای به نام «دشته» در فاصله ۳ کیلومتری روستا میرسید. دشته منطقهای هموار با باغهای گیلاس فوقالعاده زیباست که به عنوان استراحتگاهی موقت برای گردشگران و کوهنوردانی که قصد صعود به ارتفاعات بالاتر را دارند، مورد استفاده قرار میگیرد.
آبشارهای خروشان افجه
طبیعت کوهستانی افجه آبشارهای زیبایی را در خود جای داده است که از جاذبههای اصلی پیادهروی در این منطقه هستند:
آبشار پسچویک (پسچویک): این آبشار زیبا با ارتفاع حدود ۱۵ متر در فاصله ۱.۵ کیلومتری شمال شرق روستا و در مسیر صعود به دشت هویج قرار دارد. اطراف آبشار را درختان افرا و چنار بلندی فرا گرفتهاند که سایهبانی خنک برای استراحت در روزهای تابستان فراهم میکنند.
آبشار موآب: این آبشار باشکوه که در سینهکش قله ساکا قرار گرفته، ارتفاعی در حدود ۱۸۰ متر دارد. موآب یکی از بلندترین آبشارهای فصلی استان تهران است که جریان آب آن در فصل بهار به اوج خود میرسد و در اواخر تابستان کاهش مییابد.
جاذبههای تاریخی و باستانی روستا
افجه علاوه بر جاذبههای طبیعی، پیشینه تاریخی غنی نیز دارد. در گوشه و کنار این روستا میتوانید آثاری از دورههای مختلف تاریخی را مشاهده کنید:
حمام تاریخی افجه: این حمام سنتی که در مرکز بافت قدیمی روستا قرار دارد، دارای طاقها، گنبدهای عرقچین و قوسهای جناغی زیبایی است. قدمت این بنا به دوره صفویه یا اوایل قاجار بازمیگردد. جالب اینجاست که این حمام تاریخی پس از مرمت، همچنان فعال بوده و مورد استفاده اهالی روستا قرار میگیرد.
بقایای قصر ناصری: در ضلع شمالی روستا و در میان یک باغ وسیع، بقایایی از یک قصر ییلاقی متعلق به ناصرالدین شاه قاجار دیده میشود. این قصر توسط اعتمادالدوله ساخته شده بود، اما امروز متاسفانه تنها بخشهای کوچکی از پی و دیوارهای آجری قرمز رنگ آن بر جای مانده است.
قلعه ساکا (قلعه سربند): این قلعه باستانی بر فراز تپهای مرتفع ساخته شده و بر تمام روستاهای اطراف و بخش بزرگی از لواسان اشراف دارد. مصالح به کار رفته در آن شامل سنگ لاشه، ساروج و ملات گچ است. با توجه به سفالهای کشفشده در اطراف قلعه، قدمت این دژ دفاعی حداقل به قرون دوم و سوم هجری (اوایل دوره اسلامی) بازمیگردد.
مسیرهای کوهنوردی و قلل معروف
روستای افجه مبدأ صعود به چندین قله معروف در رشتهکوه البرز مرکزی است. کوهنوردان حرفهای در تمام فصول سال از مسیرهای این روستا برای صعود به قلههای سرسخت استفاده میکنند. معروفترین قلل این منطقه عبارتند از قله ساکا (۳۳۰۰ متر)، قله آتشکوه (۳۸۵۰ متر)، قله یخچال و قله مهرچال (۳۹۱۲ متر) که صعود به آنها نیازمند تجهیزات کامل و آمادگی بدنی مناسب است.
دروازه ورود به دشت هویج
بدون شک معروفترین جاذبه طبیعی در بالادست این روستا، پهنه وسیع و هموار دشت هویج (گرچال) است که در ارتفاع ۲۴۰۰ متری قرار دارد. در گذشتههای دور، بخش بزرگی از این دشت به کاشت هویج اختصاص داشته است، اما امروزه باغهای گیلاس و دشتهای سرسبز جای آن را گرفتهاند. برای آشنایی کامل با این دشت زیبا، مسیر پیادهروی آن، چشمهها و نکات سفر، حتماً مقاله اختصاصی دشت هویج افجه را مطالعه کنید.
آدرس و راهنمای دسترسی به روستای افجه
روستای افجه در ۳۰ کیلومتری شمال شرقی تهران و در بخش لواسانات واقع شده است. برای رفتن به این روستا با خودروی شخصی، از تهران وارد اتوبان بابایی شده و مسیر جاده لشگرک را به سمت شمال پیش بگیرید. پس از عبور از گردنه قوچک، وارد شهر لواسان شوید. مسیر بلوار اصلی لواسان را به سمت شرق ادامه دهید تا به میدان بسیج برسید. از میدان بسیج، تابلوی راهنمای روستای افجه شما را به سمت شمال هدایت میکند و پس از طی مسافتی حدود ۸ کیلومتر در جادهای آسفالته و کوهستانی، به میدان اول روستای افجه خواهید رسید. به دلیل عرض کم کوچهها و شلوغی روزهای آخر هفته، پیشنهاد میشود خودروی خود را در پارکینگ ورودی روستا پارک کرده و پیادهروی خود را آغاز کنید.
اگر به گشتوگذار در مناطق ییلاقی و کوهستانی البرز علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم معرفی طبیعت بکر دشت جانستون و راهنمای کامل جاهای دیدنی فشم را نیز مطالعه کنید. برای آشنایی با تاریخچه و نحوه شکلگیری محلههای قدیمی پایتخت، مقاله جذاب تهران قدیم اطلاعات خواندنی بسیاری دارد. در نهایت، لیست کامل تمام تفرجگاهها و روستاهای ییلاقی اطراف پایتخت در مقاله جامع جاهای دیدنی تهران در دسترس شما قرار دارد.
